Luisteren naar sterren
Een heldere sterrenhemel is voor velen magisch. Behalve voor Saskia Hekker, die onderzoekt vooral de binnenkant van sterren. Vanuit Science Park Amsterdam heeft ze al de trillingen van vijfhonderd zonachtige sterren en meer dan duizend rode reuzen opgepikt. ‘Ooit zal ook onze zon veranderen in een rode reus.’
Hekker maakt deel uit van het Kepler Asteroseismic Science Consortium (KASC), een groot internationaal consortium in de sterrenkunde. Vanuit haar kamer op het Science Park analyseert ze data om meer te weten te komen over de binnenkant van de sterren. Ze heeft gegevens over maar liefst 150.000 sterren tot haar beschikking.
Rode reuzen
Hekker onderzoekt rode reuzen, sterren aan het einde van hun levensfase. ‘Dit levert veel kennis op over de toekomst, want de zon zal ooit ook een rode reus worden.’
Hekkers interesse is een kwestie van nieuwsgierigheid. Vanuit die drijfveer studeerde ze technische natuurkunde aan de TU Delft. ‘Ergens het naadje van de kous van willen weten, dat vind ik leuk. Ik had me ook in een ander onderwerp dan sterrenkunde kunnen verdiepen, maar die fysische achtergrond trekt mij en iedere keer ontdek je weer iets nieuws in de sterren.’
Veni-subsidie
Hekker werkte eerder in Brussel bij de Koninklijke Sterrenwacht en in Engeland aan de University of Birmingham. Toen haar een Veni-subsidie van NWO werd aangeboden, zag ze dit als een kans om weer terug naar Nederland te komen. Uit alle universiteiten koos ze voor de Universiteit van Amsterdam, op Science Park Amsterdam. ‘Het Science Park krijgt steeds meer de uitstraling van een campus zoals de University of Birmingham die bijvoorbeeld ook heeft. Dat is een goede ontwikkeling en creëert een prettige sfeer.’
De data voor haar onderzoek komen binnen via de Kepler-satelliet, ontwikkeld door NASA om aardachtige planeten rond andere sterren te ontdekken. Deense sterrenkundigen hebben NASA ervan overtuigd dat de Kepler-metingen ook interessant zijn voor asteroseismologie. Hiermee kunnen oscillaties in de sterren worden gemeten, een soort permanente aardbevingen. Deze trillingen geven waardevolle informatie over de interne structuur. ‘Denk aan een pak rijst en een pak macaroni, als je die schudt hoor je ook verschillen.’ Uit de asteroseismologie-metingen zijn onder andere de straal en de massa van sterren af te leiden.
Lichtsterkte
De satelliet kijkt continu naar één gebied aan de hemel en verzamelt data van dezelfde sterren. Door over langere periodes waar te nemen wordt de waarneming zuiverder. Nooit eerder zijn zulke precisiemeting gedaan van 150.000 sterren. ‘We hebben nu ruim zeshonderd dagen data, dat is de grootste dataset ooit. We kijken naar de variatie in de lichtsterkte van een ster, waardoor onder andere de periodes van de trillingen, de type trillingen en grootte van de ster gemeten kunnen worden. We hebben trillingen in vijfhonderd zonachtige sterren en meer dan duizend rode reuzen ontdekt. Dat was wel verwacht. Maar nu hebben we ze ook echt kunnen waarnemen.’
